Thuật ngữ khí oxy công nghiệp và oxy y tế thường được nhắc đến cùng nhau, đặc biệt là trong các cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu như đại dịch COVID-19. Về cơ bản, khí oxy công nghiệp là nguồn oxy có độ tinh khiết cao (từ 90% đến 99.5%), được sản xuất thông qua công nghệ phân tách không khí hóa lỏng hoặc công nghệ hấp phụ xoay áp suất. Dù mục đích ban đầu phục vụ cho các ngành luyện kim, hàn cắt hay hóa chất, nguồn oxy này hoàn toàn có thể được tinh chế và kiểm định nghiêm ngặt để chuyển đổi thành nguồn oxy phục vụ y tế. Hiểu rõ ứng dụng, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình chuyển đổi an toàn của khí oxy công nghiệp sang y tế là rất quan trọng để tối ưu hóa nguồn lực, đảm bảo an toàn cho người bệnh và chủ động ứng phó trước các tình huống khẩn cấp.

Phân biệt khí oxy công nghiệp và khí oxy y tế

Để áp dụng an toàn trong lâm sàng, việc phân biệt rõ ràng giữa khí oxy công nghiệp và khí oxy y tế dựa trên các tiêu chuẩn dược điển là bắt buộc. Khí oxy công nghiệp được sản xuất hàng loạt phục vụ cho công nghiệp nặng và hóa chất. Quy trình đóng gói và lưu trữ không kiểm soát nghiêm ngặt các loại tạp chất độc hại đối với hệ hô hấp của con người. Khí oxy y tế là oxy được sản xuất, kiểm định và đóng gói theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt. Khí phải đạt độ tinh khiết tối thiểu, phần còn lại chủ yếu là các khí trơ như Argon.

Bảng so sánh đặc tính kỹ thuật

Theo WHO đã đưa vào trong các hướng dẫn kỹ thuật rằng khí oxy công nghiệp không được thiết kế cho con người sử dụng trực tiếp. Việc sử dụng oxy công nghiệp chưa qua tinh chế và kiểm nghiệm y tế có thể gây tổn thương phổi cấp do nhiễm độc hóa chất, vi khuẩn hoặc các hạt kim loại có trong bình chứa. Tuy nhiên, các nhà máy sản xuất oxy công nghiệp hoàn toàn có thể trở thành nguồn cung cấp thô để chuyển đổi thành oxy y tế nếu hệ thống lọc và kiểm soát chất lượng đạt chuẩn. Cơ sở sinh lý và chỉ định sử dụng oxy trong y tế.

Cơ chế tác dụng sinh lý

Khi người bệnh hít vào không khí giàu oxy (tăng Phân suất oxy hít vào), áp suất phân áp oxy trong phế nang tăng lên. Điều này thúc đẩy quá trình khuếch tán oxy qua màng phế nang - mao mạch, làm tăng áp suất phân áp oxy trong máu động mạch và độ bão hòa oxy của hemoglobin. Từ đó, cải thiện sự tưới máu và cung cấp oxy cho các tổ chức ngoại vi, đồng thời giảm bớt công cơ hô hấp và giảm tải cho cơ tim.

Chỉ định lâm sàng chính

Liệu pháp oxy được chỉ định cụ thể trong các trường hợp sau: Giảm oxy máu cấp hoặc mạn tính, bệnh lý hô hấp cấp và mạn tính, đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản nặng, viêm phổi nặng, hội chứng suy hô hấp cấp (ARDS), và tổn thương phổi do COVID-19. Bệnh lý tim mạch, nhồi máu cơ tim cấp, suy tim cấp kèm giảm oxy máu. Tình trạng cấp cứu và sốc nhiễm khuẩn, sốc phản vệ, chấn thương đa cơ quan, ngộ độc khí Carbon Monoxide trong trường hợp này, liệu pháp oxy cao áp (HBOT) là chỉ định bắt buộc để đẩy nhanh quá trình đào thải CO-Hb. Trong phẫu thuật sử dụng trong suốt quá trình gây mê nội khí quản và hồi tỉnh sau mổ. Nhi khoa và hỗ trợ điều trị hội chứng suy hô hấp ở trẻ sơ sinh (RDS).

Mục tiêu đích của độ bão hòa oxy

Bệnh nhân thông thường, bệnh nhân COPD hoặc có nguy cơ suy hô hấp tăng capnia: Mục tiêu kiểm soát nghiêm ngặt trong khoảng 88% – 92% nhằm tránh làm mất trung tâm kích thích hô hấp do giảm oxy

Ứng dụng cụ thể của khí oxy công nghiệp trong y tế

Nguồn khí oxy từ các hạ tầng công nghiệp được ứng dụng rộng rãi trong y tế thông qua các quy trình tinh chế và thiết bị đầu cuối:

Sản xuất và cung cấp oxy y tế từ nguồn công nghiệp

Các nhà máy tách khí công nghiệp (ASU) quy mô lớn là nguồn cung cấp oxy lỏng siêu tinh khiết. Khi được dẫn vào các bồn chứa chuyên dụng tại bệnh viện, oxy lỏng được hóa hơi và đưa vào hệ thống đường ống trung tâm dẫn trực tiếp đến từng giường bệnh thông qu

Các liệu pháp cung cấp oxy tại giường bệnh

Liệu pháp lưu lượng thấp (Low-flow system): Sử dụng ống thông mũi với lưu lượng từ 1–6 L/phút, cung cấp oxy khoảng 24% đến 44%. Hoặc sử dụng mặt nạ đơn giản, mặt nạ thở lại một phần/không thở lại. Liệu pháp lưu lượng cao với hệ thống oxy dòng cao qua ống thông mũi (HFNC) cung cấp lưu lượng khí ẩm, ấm lên đến 60 L/phút, kiểm soát chính xác lên đến 100%, rất hiệu quả trong điều trị suy hô hấp cấp giảm oxy. Hỗ trợ hô hấp không xâm lấn áp dụng qua các chế độ CPAP hoặc BiPAP bằng mặt nạ chuyên dụng. Hỗ trợ hô hấp xâm lấn, khí oxy được kết nối trực tiếp với máy thở thông qua ống nội khí quản hoặc ống mở khí quản cho bệnh nhân hôn mê, mất khả năng tự thở.

Các ứng dụng chuyên biệt khác

Liệu pháp oxy cao áp người bệnh được nằm trong buồng áp lực cao, hít oxy tinh khiết 100% ở áp suất lớn hơn áp suất khí quyển. Ứng dụng điều trị bệnh khí ép (thợ lặn), ngộ độc CO, các vết thương chậm lành do tiểu đường hoặc hoại tử tế bào. Liệu pháp oxy dài hạn tại nhà (LTOT) Dành cho bệnh nhân COPD giai đoạn nặng hoặc xơ phổi, sử dụng các bình oxy nén hoặc máy tạo oxy mini tại nhà (>15 giờ/ngày) để cải thiện chất lượng sống và kéo dài tuổi thọ. Khí mang trong gây mê: Oxy được trộn với các khí mê bốc hơi (như Isoflurane, Sevoflurane) hoặc Nitrous Oxide để duy trì mê và đảm bảo thông khí an toàn trong phòng mổ.

Phương pháp cung cấp khí oxy công nghiệp

Để triển khai liệu pháp oxy an toàn từ nguồn cung ứng, hệ thống trang thiết bị phải đồng bộ:

Nguồn cấp tại Oxy y tế Thịnh Đạt với bình khí nén áp suất cao (bình 40L chứa oxy ở áp suất 150 bar), bình chứa oxy lỏng cryogenic (bồn lỏng trung tâm hoặc bình lỏng di động XL-45), và máy tạo oxy dòng PSA. Van giảm áp, lưu lượng kế, hệ thống làm ẩm Theo khuyến cáo của Hiệp hội Hô hấp khi sử dụng oxy lưu lượng cao hoặc kéo dài trên 24 giờ, bắt buộc phải cho khí oxy đi qua bình làm ẩm bằng nước cất để tránh làm khô, tổn thương niêm mạc đường thở và cô đặc đờm của bệnh nhân. Máy đo độ bão hòa oxy qua mạch nảy. Lưu ý lâm sàng theo khuyến cáo của FDA: có thể sai lệch (cao hơn thực tế) ở những bệnh nhân có màu da tối hoặc trong tình trạng tưới máu ngoại vi kém (sốc, hạ thân nhiệt). Khi đó, xét nghiệm Khí máu động mạch là tiêu chuẩn vàng để đánh giá chính xác.

Rủi ro, chống chỉ định và an toàn khi sử dụng khí oxy công nghiệp

Dù là chất khí duy trì sự sống, oxy khi sử dụng ở nồng độ cao và không kiểm soát sẽ trở thành một độc chất gây nguy hiểm.

Tác dụng phụ và biến chứng

Nhiễm độc oxy: Tiếp xúc với liên tục trong hơn 24 đến 48 giờ có thể kích thích sản sinh các gốc tự do, gây tổn thương màng phế nang, dẫn đến viêm phổi kẽ và xơ hóa phổi.

Xẹp phổi do hấp thu: Nồng độ oxy quá cao trong phế nang sẽ thay thế toàn bộ khí Nitơ, khí vốn có vai trò giữ cấu trúc phế nang mở. Khi oxy bị hấp thu nhanh vào máu, phế nang sẽ bị xẹp xuống.

Suy hô hấp tăng CO2 do oxy: Ở bệnh nhân COPD giai đoạn muộn, trung tâm hô hấp đã quen với tình trạng giảm oxy máu nhẹ để duy trì nhịp thở. Nếu cho thở oxy liều cao đột ngột, nồng độ oxy máu tăng lên làm mất kích thích này, khiến bệnh nhân thở chậm lại, gây ứ đọng khí CO2, dẫn đến hôn mê do toan hô hấp.

Bệnh võng mạc ở trẻ sơ sinh: Thở oxy nồng độ cao ở trẻ sinh non có thể gây tăng sinh mạch máu bất thường ở võng mạc, dẫn đến bong võng mạc và mù lòa.

Chống chỉ định

Chống chỉ định tương đối: Ngộ độc chất diệt cỏ (Tuyệt đối không cho thở oxy trừ khi có giảm oxy máu nặng, vì oxy làm tăng độc tính phá hủy phổi của Paraquat lên gấp nhiều lần).

Tràn khí màng phổi chưa được dẫn lưu: Cần thận trọng và kiểm soát áp lực khi hỗ trợ hô hấp áp lực dương kèm oxy.

An toàn phòng chống cháy nổ

Oxy là chất kích thích cháy cực mạnh. Trong môi trường giàu oxy các vật liệu dễ cháy sẽ bắt lửa nhanh hơn và cháy mãnh liệt hơn. Do đó, tuyệt đối tuân thủ: không hút thuốc, không sử dụng thiết bị phát tia lửa điện, không bôi dầu mỡ vào van bình chứa oxy.

Thách thức và xu hướng tương lai cho ngành khí oxy công nghiệp

Đại dịch COVID-19 đã phơi bày sự tổn thương của chuỗi cung ứng oxy y tế toàn cầu khi nhu cầu tăng đột biến gấp từ 5 đến 10 lần bình thường. Nhiều quốc gia đã phải dùng giải pháp tình thế là huy động nguồn khí oxy công nghiệp từ các nhà máy thép để tinh chế khẩn cấp.

Thay vì phụ thuộc vào bình khí nén di chuyển đường xa, các bệnh viện đang dịch chuyển sang lắp đặt hệ thống máy tạo oxy dòng PSA ngay tại khuôn viên viện để tự chủ nguồn cung.

Áp dụng hệ thống cảm biến IOT để giám sát áp suất, lưu lượng và độ tinh khiết của dòng khí oxy theo thời gian thực, cảnh báo sớm rò rỉ hoặc suy giảm chất lượng khí.

Khí oxy công nghiệp, khi trải qua quy trình phân tách, tinh chế đạt độ tinh khiết và kiểm định tạp chất nghiêm ngặt, chính là nguồn cuội vững chắc cấu thành nên oxy y tế cứu sống hàng triệu bệnh nhân. Tuy nhiên, tuyệt đối không được sử dụng trực tiếp oxy công nghiệp chưa qua kiểm soát cho người bệnh do các rủi ro nhiễm độc nghiêm trọng. Việc sử dụng oxy trong lâm sàng đòi hỏi nhân viên y tế phải am hiểu sâu sắc về sinh lý bệnh, chỉ định đúng liều lượng, đúng thiết bị và kiểm soát chặt chẽ mục tiêu để tối ưu hóa hiệu quả điều trị và hạn chế các biến chứng nguy hiểm.

Xem thêm:

=> Bình Oxy 40 Lít Dùng Được Bao Lâu? Chi Phí Bao Nhiêu?

=> Những lưu ý khi dùng bình oxy y tế tại nhà

CÔNG TY TNHH ĐẦU TƯ KHÍ THỊNH ĐẠT

Hotline: 0931 804 868 - 0908 735 661

Website: oxyytethinhdat.com

Địa chỉ: 40/60 Trịnh Thị Dối, Ấp 51, Đông Thạnh, TP HCM